Thúc đẩy tiềm năng học tập ở con trẻ

“The aim of education is the knowledge not of fact, but of values.”– Dean William R. Inge

Là cha mẹ, chúng ta luôn muốn con cái cải thiện hành vi cư xử của mình, đạt được điểm cao trong học tập và biết tự dọn dẹp phòng ốc của mình. Cha mẹ có những kỳ vọng và mục tiêu cho con trẻ là một điều hay, tuy nhiên đôi khi những lời khuyên bảo của chúng ta lại biến thành những lời chỉ trích. Khi điều này xảy ra, con trẻ đã không nhận được những sự khuyến khích cần có. Theo một nghiên cứu thì sự thật là các bà mẹ thường có xu hướng chỉ trích con cái của mình nhiều hơn gấp 10 lần so với cách dùng những nhận xét tích cực.

Chăm chăm tập trung vào những việc mà con trẻ đã làm sai hiếm khi có thể cải thiện được việc học hay động cơ học tập ở trường. Tương tự như vậy, so sánh chúng với các anh chị em ("Tại sao con không thể có trách nhiệm hơn như chị con?"), hoặc luôn mắng con ("Con chỉ biết làm biếng"), và phản ứng thái quá về những sai lầm của con trẻ đều kém tác dụng khuyến khích con trẻ cải thiện.

Hầu hết trẻ em đều thật sự muốn làm vui lòng cha mẹ. Sự chán nản và thất vọng được hình thành khi con trẻ nghĩ rằng cho dù chúng có cố gắng đến như thế nào, chúng cũng sẽ không thể làm hài lòng cha mẹ. Xây dựng một môi trường có sự khuyến khích tích cực từ gia đình là thật sự cần thiết và là một sự hỗ trợ tuyệt vời cho con trẻ - điều mà chúng cần có trong suốt một khoảng thời gian dài (suốt 12 năm phổ thông và cả những năm đại học). Điều quan trọng là xây dựng cho trẻ một chỗ dựa ở gia đình, nơi trẻ biết rằng chúng được chấp nhận và yêu thương không chỉ bởi vì những gì chúng làm (ví dụ như điểm số học tập, thành tích thể thao, hay những thành tích khác) mà còn bởi vì chúng là ai ( bởi vì chúng là những đứa trẻ có giá trị, bởi vì chúng là con trai hay con gái của bạn).

John Drescher, một mục sư và là cha của năm đứa con, đã từng nói: "Một oz những lời khen ngợi có thể còn có tác dụng hơn việc phát hiện ra một tấn những lỗi lầm". Chúng ta luôn luôn có thể tìm thấy lỗi lầm của trẻ bởi vì trẻ em là những “công trường đang dang dở”, việc khuyến khích đối với con trẻ cũng cần thiết như cây cỏ cần ánh nắng mặt trời và những cơn mưa - quan trọng và cần thiết để chúng phát triển và nở hoa.

Thực tế cho thấy, những đứa trẻ thành công trong học tập hầu hết đều có cha mẹ là những người tham gia vào cuộc sống của con cái, xây dựng những mối quan hệ yêu thương bền vững với con cái của mình, và cùng chia sẻ thời gian với nhau. Kết quả này có được là nhờ vào việc trẻ cảm thấy an toàn trong tình cảm (mà nền tảng chính là sự yêu thương, tin cậy với cha mẹ), một động lực thúc đẩy cốt lõi mà các chuyên gia thường gọi là “khả năng sẵn sàng học hỏi”. Có một mối tương quan cao giữa bất an về tình cảm và tình trạng hỗn loạn mà nó tạo ra trong trái tim và tâm trí của trẻ, điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu học tập của trẻ. 

Bên cạnh đó, khuyến khích trẻ con phải cố gắng cũng góp phần thúc đẩy việc học tập của chúng. Đây là một tin tốt lành. Khi một đứa trẻ lớn lên trong một gia đình có cha mẹ yêu thương và một bầu không khí khuyến khích, điều này sẽ thúc đẩy sự phát triển trí tuệ ở trẻ. Một ví dụ về sự thật này là cô gái trẻ Lana Israel, người đã được trao giải thưởng cao quý nhất dành cho trẻ em thông minh ở Anh - "The Brain of England." Sau lễ trao giải, Lana được hỏi tại sao cô là một sinh viên tuyệt vời và thành công trong học tập. Cô đã chia sẻ về cách mà gia đình đã không ngừng khích lệ cô, nơi mà cô và em gái không cần phải là những đứa trẻ hoàn hảo. Khi họ phạm sai lầm, cha mẹ khuyến khích họ và tin tưởng vào họ. Điều này khuyến khích Lana dám chấp nhận những rủi ro, dám thử nghiệm các chương trình nghiên cứu mới, và sử dụng khả năng sáng tạo của mình.

Làm thế nào để bạn có thể áp dụng điều này cho con cái và môi trường gia đình của mình. Khi con gái của bạn mang về nhà một bài kiểm tra toán với số điểm là 82 (nhưng bạn muốn là 90), bạn có thể nói "Con yêu, con thật sự có tiến bộ, con được thêm 6 điểm so với tuần trước.” Khi nhóm của con gái không giành chiến thắng trong một cuộc thi hùng biện, bạn có thể khen ngợi những nỗ lực của con trong việc chuẩn bị cho sự kiện này. Khi con gái làm tốt và đạt điểm số cao, hãy khen ngợi cả sự nỗ lực của con, chứ không phải chỉ khen là “con rất thông minh”. Các nghiên cứu cho thấy điều này kích thích con trẻ nỗ lực nhiều hơn. Nhưng nếu chúng ta nói với các con là “Con đúng là thiên tài” hay “Con là người thông minh nhất trong lớp”, thì sau đó kết quả học tập thường thấp hơn so với dự kiến. Trẻ sẽ nỗ lực ít hơn và do đó học cũng ít hơn trong các học phần kế tiếp.

Một điều tôi đã đúc kết được qua nhiều năm khi cổ vũ cho ba đứa con của mình trong những lần thi đấu bơi lội, bóng chuyền, quần vợt hay bóng chày là “động lực đóng vai trò quan trọng đến thế nào đối với người chiến thắng”. Giáo dục cũng tương tự như vậy, động lực sẽ làm nên nhiều điều.

Vì vậy, khi năm học mới bắt đầu, bạn cũng nên chuẩn bị  cho con một khởi đầu tốt đẹp. Gặp gỡ giáo viên và cho cô ấy biết rằng bạn rất quan tâm đến việc giáo dục con cái của mình ở nhà. Tập cho con bạn có tính sắp xếp, sử dụng phương pháp học tập phù hợp với con trẻ và chú ý phát triển các thế mạnh của con. Sau đó, nếu con trẻ gặp phải một vấn đề trong môn toán, môn khoa học, hay một môn nào khác, bạn và con nên giải quyết vấn đề với nhau và tìm ra giải pháp để con có thể trở lại đúng hướng. Đừng lãng phí thời gian tập trung quá mức vào những lỗi mà con mắc phải, mà phải lưu ý những gì con làm tốt hoặc con đang cố gắng làm và khen ngợi con vì điều đó. Bạn không cần phải chờ cho đến khi con đạt được điểm số cao nhất thì mới bắt đầu khen ngợi hay khuyến khích những hành động đúng của con.

Ví dụ, nếu con bạn đã không quên làm và nộp bài tập nhà trong suốt cả tuần (điều này cũng là một kỳ tích đối với một số trẻ em), bạn nên khuyến khích con "Tuần này con đã học tập rất chăm chỉ" hoặc " Mẹ rất vui vì con đã cố gắng làm tốt bài tập nhà". Điều này cũng có nghĩa là, bạn đã trở thành nguồn động viên tốt nhất đối với con mình bởi vì nếu bạn không thể hiện rằng mình rất quan tâm - động viên trẻ, chúng sẽ tìm một người khác để chia sẻ, và người đó có thể khuyến khích chúng đón nhận những giá trị khác mà bạn không chia sẻ. 

Khi bạn áp dụng những nguyên tắc và ý tưởng này lâu dài thì đây sẽ là một đòn bẩy tích cực được hình thành dần qua từng năm, giúp con phát triển kỹ năng tự học hỏi trong suốt cuộc đời, đây cũng chính là hành trang để con thành công trong học tập cũng như trong cuộc sống.

Theo Focus on the Family